آزمایشگاه تخصصی ویروس شناسی 

 

 آزمایشگاه تخصصی مرکز تحقیقات ایدز ایران آزمایشگاه رفرانس HIV در ایران است و همواره بعنوان یک مرکز پیشرو در این زمینه در داخل کشور مطرح بوده است. این آزمایشگاه دارای پرسنل، امکانات، زیرساخت ها و تجهیزات مناسبی است؛ با این حال ما به طور مستمر در پی تقویت ظرفیتها در تمامی ابعاد خدمات آزمایشگاهی هستیم. از آنجایی که HIV بطور مداوم و سریع در حال تکامل است، بنابراین ما باید با آن همگام باشیم و از این رو ما دائماً خدمات خود را به روز می کنیم.

این آزمایشگاه دو هدف اصلی دارد:

 1- انجام آزمونهای تشخیصی و مراقبتی روتین افراد مراجعه کننده. ما با بکارگیری جدیدترین تحقیقات، پیشرفت های علمی و تکنولوژیهای نوین به بررسی دقیق وضعیت عفونت های احتمالی میپردازیم.

 2- انجام طرح های تحقیقاتی و پژوهشی در زمینه HIV و عفونت‌های منتقله از راه جنسی (STI). این بخش امکانات آموزشی وسیعی برای پژوهشگران جوان و دانشجویان دانشگاه ها و مراکز علمی سراسر کشور فراهم نموده است و در جهت ارتقاء دانش و گسترش توان عملی محققان و شکوفایی استعدادهای جوان گام بر می دارد.

 

 

بخش های آزمایشگاه

پذیرش:

همان گونه که از نام بخش پیداست، در این واحد نسخه بیماران مورد بررسی قرار گرفته و چنانچه امکان و شرایط تست های مورد نظر وجود داشته باشد، پذیرش رایانه ای نسخه ها بر اساس تعرفه های جاری طبق قراردادهای منعقد با سازمان های بیمه انجام می شود. از آنجایی که جهت انجام آزمایشات مربوطه نیازی به شرایط ناشتای قبل از نمونه گیری نیست، مراجعین می توانند از ساعت 8 صبح لغایت 14 بعدظهر مراجعه نمایند.

 

 

 

نمونه گیری:

نمونه‌گیری یکی از مهم‌ترین مراحل در فرآیند آزمایشگاهی است و کیفیت نمونه تأثیر مستقیمی بر دقت و قابلیت اطمینان نتایج آزمایش دارد. در آزمایشگاه ویروس‌شناسی مرکز، نمونه‌گیری توسط پرسنل مجرب و آموزش‌دیده و مطابق با پروتکل‌های استاندارد و اصول کنترل عفونت انجام می‌شود. نمونه‌های مورد نیاز، متناسب با نوع آزمایش و هدف تشخیصی، شامل نمونه‌های خون و نمونه‌های مرتبط با عفونت‌های دستگاه تناسلی است. تلاش می‌شود فرآیند نمونه‌گیری در کوتاه‌ترین زمان و با رعایت حداکثری اصول فنی و بهداشتی انجام گیرد. پس از نمونه‌گیری، نمونه‌ها در شرایط مناسب نگهداری و برای انجام آزمایش‌های مولکولی و سایر بررسی‌های آزمایشگاهی آماده‌سازی می‌شوند. همچنین اطلاعات بالینی و آزمایشگاهی مرتبط با رعایت اصول محرمانگی ثبت و نگهداری می‌شود. این فرآیند، نقش مهمی در ارائه نتایج دقیق و قابل اعتماد و همچنین انجام مطالعات پژوهشی مرتبط با عفونت‌های ویروسی و عفونت‌های منتقله از راه جنسی دارد.

 

 

تشخیص مولکولی:

در این بخش که یکی از جدید ترین بخش های آزمایشگاه می باشد، با بکارگیری از متد های PCR, RT- PCR,  و … و نیز با بهره گیری از دستگاه خودکار و پیشرفته Real Time PCR تست های مربوط به تشخیص مولکولی انجام می گیرند.

 

1) تست وایرال لود:

آزمایش HIV Viral Load با هدف اندازه‌گیری میزان RNA ویروس HIV-1 در خون انجام می‌شود و یکی از مهم‌ترین آزمایش‌ها برای پایش روند عفونت و ارزیابی پاسخ به درمان ضدرتروویروسی (ART) است. این آزمایش با استفاده از روش‌های مولکولی، از جمله Real-Time PCR، تعداد نسخه‌های RNA ویروس در یک میلی‌لیتر خون را اندازه‌گیری می‌کند. نتایج این آزمایش به پزشک و تیم درمان کمک می‌کند تا میزان اثربخشی درمان را ارزیابی کرده و روند تغییرات بار ویروسی را در طول زمان پایش کنند. کنترل و سرکوب بار ویروسی از اهداف اصلی درمان HIV است و با حفظ عملکرد سیستم ایمنی، کاهش خطر عوارض مرتبط با HIV و بروز عفونت‌های فرصت‌طلب همراه است. همچنین، پایبندی مناسب به درمان ضدرتروویروسی می‌تواند به کنترل پایدار عفونت و افزایش طول عمر افراد مبتلا به HIV کمک کند. آزمایشگاه مرکز با انجام این آزمایش، در پایش آزمایشگاهی افراد تحت درمان و همچنین اجرای مطالعات پژوهشی مرتبط با HIV-1 فعالیت می‌کند.

 

 

2) تست مقاومت دارویی:

آزمایش مقاومت دارویی HIV-1 با هدف شناسایی تغییرات و جهش‌های ژنتیکی ویروس انجام می‌شود که می‌توانند موجب کاهش حساسیت HIV به داروهای ضدرتروویروسی شوند. این آزمایش با استفاده از نمونه خون و روش‌های مولکولی انجام شده و پس از تکثیر و تعیین توالی بخش‌های مرتبط از ژنوم ویروس، جهش‌های مؤثر بر مقاومت دارویی شناسایی و تفسیر می‌شوند. در آزمایشگاه مرکز، بررسی نواحی Protease، Reverse Transcriptase و Integrase امکان شناسایی طیف وسیعی از جهش‌های مرتبط با مقاومت به داروهای ضدرتروویروسی را فراهم می‌کند. نتایج این آزمایش می‌تواند به پزشک در انتخاب مناسب‌ترین رژیم درمانی، به‌ویژه در زمان تشخیص اولیه یا در مواردی که پاسخ ویروس به درمان مطلوب نیست، کمک کند. پس از شروع درمان نیز HIV Viral Load برای پایش میزان سرکوب ویروس و ارزیابی پاسخ به درمان مورد استفاده قرار می‌گیرد و در صورت بروز شکست درمانی یا افزایش مجدد بار ویروسی، انجام آزمایش مقاومت دارویی می‌تواند در بررسی علت و انتخاب راهکار درمانی مناسب مؤثر باشد. این آزمایش علاوه بر کاربرد بالینی، نقش مهمی در پایش الگوهای مقاومت دارویی HIV-1، بررسی تغییرات ژنتیکی ویروس و مطالعات تحقیقاتی مرتبط با درمان و کنترل عفونت HIV دارد.

 

 

3) تشخیص و ژنوتایپینگ ویروس پاپیلومای انسانی (HPV):

آزمایشگاه مرکز در زمینه شناسایی ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) و تعیین ژنوتیپ‌های آن نیز فعالیت می‌کند. HPV یکی از شایع‌ترین عفونت‌های منتقله از راه جنسی است و برخی ژنوتیپ‌های آن، به‌ویژه انواع پرخطر، با ایجاد ضایعات پیش‌سرطانی و سرطان‌های مرتبط با HPV ارتباط دارند. در این آزمایش، پس از استخراج DNA ویروس از نمونه بالینی، وجود HPV با روش‌های مولکولی بررسی شده و در صورت مثبت بودن، ژنوتیپ ویروس (HPV Typing) تعیین می‌شود. تعیین نوع HPV امکان شناسایی ژنوتیپ‌های پرخطر و کم‌خطر و بررسی الگوی عفونت را فراهم می‌کند. این فعالیت علاوه بر کاربرد تشخیصی، در مطالعات اپیدمیولوژیک و پژوهشی مرتبط با HPV و عفونت‌های همزمان با HIV نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

 

4. آزمایش‌ عفونت‌های منتقله از راه جنسی (STI)

همچنین این آزمایشگاه در زمینه شناسایی و بررسی عفونت‌های منتقله از راه جنسی (STIs) فعالیت دارد. این عفونت‌ها می‌توانند توسط ویروس‌ها، باکتری‌ها و سایر عوامل عفونی ایجاد شوند و در برخی موارد بدون ایجاد علائم مشخص در فرد باقی بمانند. بسته به نوع عفونت و هدف بررسی، از روش‌های آزمایشگاهی مناسب، به‌ویژه روش‌های مولکولی، برای شناسایی عوامل بیماری‌زا استفاده می‌شود. تشخیص به‌موقع این عفونت‌ها می‌تواند به درمان مناسب، کاهش انتقال عفونت و پیشگیری از عوارض طولانی‌مدت کمک کند. بررسی همزمان STIها در افراد مبتلا به HIV نیز از اهمیت ویژه‌ای در مطالعات بالینی و مراقبت از بیماران برخوردار است.